4 augustus: Don Giovanni

Vanavond is de uitvoering van Don Giovanni waarvoor we een week geleden kaartjes gekocht hebben. Een goed excuus om vandaag verder niets te doen, en het netelige probleem van hoe de rest van onze tijd hier enigszins vruchtbaar te besteden een dagje uit te stellen.

De begintijd van 21:30 liet keurig gelegenheid om voortijds te gaan eten. In onze drang tot variatie kwamen we toevallig in de Via Don Giovanni (di Bosco) uit. Het eten was bepaald vergetelijk, maar de toon was gezet. Na een koffie elders, om de tijd te rekken en zo lang mogelijk van een andere ondergrond dan rots met een dun kussentje te genieten, kuierden we tussen het zeer gevarieerde publiek (van dames in galajurk tot, nou ja, onszelf) richting amfi.

Ten opzichte van een week eerder waren de enorme speakersets verdwenen (gelukkig maar, wat stelt die befaamde akoestiek voor als je anno 2015 de boel toch gaat versterken?) en een grote orkestbak toegevoegd. Onze (genummerde) plaatsen waren ergens anders dan we ons van de plattegrond herinnerden. We namen tegen het begin van de voorstelling de vrijheid tot een horizontale translatie naar waar de rots onder de dunne kussentjes iets vlakker was. Even later, toen het dimmen van de lichten duidelijk maakte dat het wachten bijna voorbij was, barstte de stuwdam boven ons los en stroomden de goedkoper gezeten, geheel kussenloze horden op ons af. Zoals verwacht overigens.

Er zijn twee verschillende redenen om zo'n opera op z'n plek te bezoeken: kort gezegd, de opera en de plek - of misschien beter, de beleving. Tijdens de gehele uitvoering was duidelijk dat de eerste van deze redenen voor lang niet alle aanwezigen opging. Tot een kwartier na het begin en vanaf anderhalf uur voor het eind kwamen en gingen de mensen. Als je je daaraan ergert dan heb je daar alleen zelf last van; in feite maakt zoiets ook weer deel uit van de beleving. Net als de niet-georkestreerde begeleiding door krekels (die harder kunnen dan een viool) en ambulance (op afstand, gelukkig). Met de duif die ongelukkig tussen zijn holletje in de muur en de bovenkant van een pilaar heen en weer fladderde had ik vooral medelijden: hij wóónt hier, wij zijn ongenode gasten.

De opera: Het veelgeroemde geluid in een amfitheater is uitstekend, zolang je beseft dat het dynamische bereik wel achterblijft bij een concert- of theaterzaal. Het verwaait niet en blijft goed hoor- en verstaanbaar, maar fortissimo is er echt niet bij. Binnen die parameters was het een prima uitvoering, met een zeer volledig en degelijk symfonie-orkest en goede solisten. De muziek behoeft nauwelijks toelichting, en het verhaal is dat van een opera - daar is alles mee gezegd. De mij bekende melodieën zaten allemaal in het tweede deel.

De ambiance: indrukwekkend. Boven ons de sterren, achter het toneel de twinkelende lichtjes van de kustplaatsen honderd meter onder en ver ten zuiden van ons. Een redelijk koele avond, misschien wel de koelste sinds we hier zijn. Op het toneel zelf een dubbel schaakbord van zwart/witte vierkanten, door de zangers met succes gebruikt om enige structuur in hun bewegingen te brengen en de suggestie van een zaal te wekken. Rudimentaire coulissen. Belichting om scène- en sfeerwisselingen te ondersteunen. Aan het eind wat spektakel als een muurtje omver wordt geworpen door een levend standbeeld, de nemesis van de Don (in de film Amadeus uitgelegd als de reïncarnatie van de vader van Mozart). Daar komt dan ook nog even een rookmachine aan te pas. Geen onder- of boventiteling uiteraard; het Italiaansverstaande deel van het publiek was in het voordeel. Her en der zag je mensen op ereaders of tablets het libretto volgen, misschien wel in hun eigen taal. Dan miste je natuurlijk weer veel van wat op het toneel gebeurde.

Don Giovanni is een twee-akter. Beide akten duurden zo'n anderhalf uur; er bleek ook nog een korte pauze te zijn. Al met al waren we pas tegen enen klaar. (Zoals gezegd waren er toehoorders die dat allemaal wat te lang vonden duren; vanaf de pauze bleven er mensen alleen en in tweetallen weggaan.) Daar is het zitvlees niet op berekend, maar een beetje afzien maakt natuurlijk ook deel uit van de beleving. Een ijsje op weg naar beneden maakte de avond compleet.